|
Salam, hörmətli və dəyərli qonaqlarımız, öz veblaqıza (səhifənizə) xoş gəlibsiz. O gündən ki internetde ana yurdumuzun gözəl rəqsləri sahəsində geniş bilgi tapa bilmədim, bu sahifəni qurmaq əsas məqsədim oldu. Hal hazırda qulluquzdayam. Əksik notalar varsa sevinclə eşidməyə hazıram. Əlizdə qaynaqı bəlli olan bilgilər varsa hamılıqca bərabər paylaşaq. Ənənələrimizi biz qorumasaq bas kim qoruyacaq? |
|
سالام، حورمتلی و ده یه رلی قوناقلاریمیز اوز وبلاقیزا (صحیفه نیزه) خوش گلیبسیز. او گوندن کی اینترنتده آنا یوردوموزون گوزل رقصلری ساحه سینده گنیش بیلگی تاپا بیلمدیم بو صحیفه نی قورماق اساس مقصدیم اولدو. حال حاضیردا قوللوقوزدایام. اکسیک نوتالار وارسا سوینجله اشیدمه یه حاضیرام. الیزده قایناقی بللی اولان بیلگیلر وارسا هامئلیقجا برابر پایلاشاق. عنعنه لریمیزی بیز قوروماساق بس کیم قورویاجاق؟ |
|
Dear Visitor: This site opens doors to the world of Azerbaijani dances. We work to bring some of the beauty and grace of Music is the second and world wide language of Azerbaijani people. The varieties of Azerbaijani dances are as much as its wide range music. It is clear that dance goes its gradual perfection way and contemporary Azerbaijani dances by saving their noble Caucasian frame are so wide that is beyond of weblog page capacity. In this site we only will write about folk dances. This site is the most complete reference about Azerbaijani dances. If there are any sources let us know! |
|
موسیقی زبان دوم و جهانگیر آذربایجانیها است. تنوع رقصهای آذربایجان نیز به اندازه طیف وسیع و فراگیر موسیقی آن است. در این صفحه صرفا به رقصهای فولکلوریک پرداخته شده است. بدیهی است که رقص تکامل تدریجی خود را میپیماید و رقصهای معاصر آذربایجانی با حفظ چهار چوب اصیل قفقازی خود آنچنان گسترده و متنوع هستند که خارج از حوصله یک وبلاگ میباشد. |
|
GƏDİM AZƏRBAYCAN XALQ RƏQSLƏRİ |
|
AZERBAIJANI OLD FOLK DANCES |
|
رقصهای فولکلوریک قدیمی آذربایجان |
|
1 - آبایی (Abayı) |
|
1- Abayı: Bü rəqs şəki-zaqatala zonasında yaranmışdır. Bu yerlərdə ahıl qadına "Abay" deyirlər. Onü əsas etibarilə ahıl adamlar ham qadınlar, hamda kişilər öynayırlar. Rəqsin melodiyasını Şəku musiqiçiləri yaratmışlar. Bir qədər mübaliğəli, qülməli rəqsdir. Rəqsin tempi aramdır. Bir zaman Şəkidə "Abayı" rəqsini kollektive surətdə oynayırdılar. Sonralar solo raqsinə çevrilmişdir. "Abayı"nı solo rəqsi kimi 3-4 adam birdən, həm də hər kəs özi üçün yeni oynadaşı ilə zahiri əlaqəsi olmadan oynayır. |
|
1- Abayi [of middle age]: This kind of dance is mostly popular in Sheki-Zagatala area. In this area middle-aged people are called "Abayi" and this kind of dance is generally performed by middle-aged men or women. Creators of the melody of this dance are the Sheki composers. It's a little exaggerating and funny and has a slow dancing tempo. This kind of dance used to be performed in group formerly, but later on changed to an individual dance. |
|
1- آبايی: این رقص در منطقه شکی و زاقاتالا آفریده شده است. در این منطقه به افراد میانسال "آبای" گفته میشود. این رقص عموما توسط مردان یا زنان میانسال اجرا میشود. آفریننده ملودی این رقص، آهنگ سازان شکی میباشند. کمی اغراق آمیز و کمیک است. سرعت رقص آرام است. این رقص قبلا در شهر شکی بصورت دسته جمعی اجرا میشد. بعدا تبدیل به رقص انفرادی شد. |
|
2 - آذربایجان (Azərbaycan) |
|
2- Azərbaycan: Son dərəcə melodık, qədim rəqsdir. Onu yalnız kişilər oynayırlar. Təntənəli mərasimlərdə ifa edilir. Daha çox bayram libasında, çərkəzi çuxada oynayırlar. Xeyli cəld tempi ifaçıdan xususi məharət tələb edir. |
|
2- |
|
2- آذربایجان: رقصی قدیمی و بی اندازه ملودیک است. این رقص فقط توسط مردان اجرا میشود. در مراسم پرطمتراق و بیشتر در لباس عید یا ردای چرکسی اجرا میشود. ریتم بسیار سریع آن از مجری رقص مهارت ذاتی میطلبد. |
|
3 - آستا قاراباغی (Asta Qarabağı) |
|
3- Asta Qarabağı: bu rəqs Qarabağda yaranıb. Rəqsin hərəkət düzümləri sabitdir, aram hissədə yerindəcə, sonra isə bir qədər tərpənişlə ifa olunur. Rəqsin tempi aramdır. |
|
3- Asta Karabagi [slow Karabagi]: This kind of dance is created in Karabag. Its arrangement of movements is fixed and it has a slow dancing tempo. |
|
3 - آستا قاراباغی: این رقص در قره باغ بوجود آمده است. ترتیب حرکات رقص ثابت و سرعت آن آرام است. |
|
4 - آسما کسمه (Asma kəsmə) |
|
4- Asma Kəsmə: ən qədim ənənəvi toy rəqslərindən biridir. Ona qörə belə ad verilib ki, musiqinin sədaları altında gəlini bəyin evinə gətirirlər. Qəlini muşayiət edən qadınlar isə onun qarşısında oynayırlar. Rəqsin tempi aramdır, bir qədər mubaliqəli, sıçrayışlı şəkildədir. |
|
4- Asma Kasma [hanging cutting]: It is one of the oldest dances which is current in marriage. Its name comes from music by the name of "Asma-Kasma" and they use this music when they escort the bride to the bridegrooms' home and women dance in the opposite of the bride. Its velocity is slow and a little exaggerative and full of jumps. |
|
4 - آسما کسمه: از جمله قدیمیترین رقصهای مرسوم در عروسی میباشد. نام گذاری آن به این دلیل است که عروس را به همراه صدای موسیقی "آسما کسمه" به خانه داماد میآورند وبا آن زنان مشایعت کننده عروس در مقابل او میرقصند. سرعت رقص آرام است. کمی افراط آمیز و بشکل پرشی است. |
|
5 - آغیر قاراداغی (Ağır qaradağı) |
|
5- Ağır Qaradağı: Qaradağda yaranmış rəqs melodiyasıdır. Şəki və Zaqatalada geniş yayılmışdır. Aram tempdə ifa olunur. |
|
5- Agir Karadagi [heavy Karadagi]: It is melody of a dance that is created in Karadag. It is very popular in Shaki and Zagalata and performed slowly. |
|
5 - آغیر قاراداغی: ملودی رقصی است که در قره داغ آفریده شده است. در شکی و زاقاتالا بسیار مرسوم است. سرعت اجرای آن آرام است. |
|
6 - آلچاگولو (Alça gülü) |
|
6- Alça gulu: 1910-1920 inci illərdə, şamaxı rayonundaki Kalva kəndinin sakini Ali kərimov tərəfindən yaranmışdır. Əsasən qadınlar oynayarlar. Tempi bir qədər cəlddir. |
|
6- Alcha gulu [plum flower]: It is created in the middle of the years 1910-1920 in Shaki area by Mr. Ali Karimov who lived in Kavala village. It is performed by women and has a little quick dancing tempo. |
|
6 - آلچاگولو: در سالهای 1910 تا 1920 در ناحیه شاماخی و توسط علی کریم اف ساکن روستای کاوالا آفریده شده است. در اصل توسط خانمها اجرا میشود. سرعت آن کمی سریع است. |
|
7 - آواری (Avarı) |
|
7- Avarı: Azərbaijanda yaşayan avarlara mənsubdur. "Avarı" rəqsi Azərbayçanlılar arasında da geniş yayılmışdır. Üç hissəsi vardır. Rəqsin melodiyası aram aram başlayır. Sonradan tempı artırır, orta templə keçir, nəhayat, Lezqinka ritmində cəld səslənən tempramentli rəqsə çevrilir. Zaqatalada da bu rəqs "Tala" da deyilir. "Avarı"nın qadın ifasının melodiyası kişi rəqsinin melodiyasından fərqlənir. Şəkidə solo ifa olunur. Zaqatalada solo yada kollektiv surətdə ifa edilir. |
|
7- Avari [of Avari]: It is appointed to the Avari people who live in |
|
7 - آواری: منصوب به آواری های ساکن آذربایجان میباشد. رقص آواری بطور گسترده ای بین آذربایجانیها متداول است. از سه قسمت تشکیل شده است. در ابتدا آرام بوده و به تدریج بر سرعتش افزوده شده و در نهایت به ریتم سریع لزگینکا میرسد. |
|
8 - آی بری باخ (Ay bəry bax) |
|
8- Ay bəri bax: yalnız qadınlar tərəfindən ifa olunan ən qədim rəqslərdəndir. |
|
8- Ay |
|
8 - آی بری باخ: از جمله قدیمیترین رقصها میباشد که فقط توسط خانمها اجرا میشود. |
|
9 - انزلی (Ənzəli) |
|
9- Ənzəli: təqriban 1880-1890 inci illərdə Bakıda yaranmış rəqs melodiyasıdır. İfa tərzi aram, suzgundur, melodiyasının səslənmə xarakterinə görə "goca yanadır". "Ənzəli" ənənəvi rəqsdir. Onu toyun əvvəlində oynayır lar. "Ənzəli"ni əsasən yaşlı adamlar oynayırlar, lakin onu cavanlarda ifa edə bilərlər. |
|
9- Anzali [a name]: It is the melody of a dance which is almost created in the years 1880-1890 in |
|
9 - انزلی: ملودی رقصی است که تقریبا در سالهای1880 تا 1890 در باکو آفریده شده است. نحوه اجرای آن آرام و بدلیل خصوصیت اجرای ملودی، بیشتر برای افراد مسن مناسب است. "انزلی" رقصی سنتی است. در ابتدای عروسی اجرا میشود. رقص "انزلی" را در اصل افراد مسن اجرا میکنند ولی جوانها هم میتوانند آنرا اجرا نمایند. |
|
10- اوچ بادام بیر قوز (Üç badam bir goz) |
|
10- Üç badam bir qoz: "Üç badam bir qoz" rəqsi qədimdə Şəkidə yaranıb. Mahnı mətni olub. Ohun mahnıcını vaxtilə Cabbar Qaryağdı oğlu və Ələsgər Abdullayev kimi mahir müğənnilər oxuyublar. |
|
10- Ouch badam bir goz [three almond, one walnut]: It is created at ancient times in Shaki and it is fulfilled inclined to song. At that time, its composition has sung by skilful singers like Jabbar Garayaghdi and Aliasgar Abdollayof. |
|
10- اوچ بادام بیر قوز: در زمانهای قدیم در شکی آفریده شده است. همراه با آواز ایفا میشود. تصنیف آنرا در آن دوره خوانندگان توانایی همچون جبار فرزند قارایاغدی و علی عسگر عبدالله یف خوانده اند. |
|
11- اوچ نومره. دورد نومره. بش نومره. آلتی نومره. (3 nümrə. 4 nümrə. 5 nümrə. 6 nümrə.) |
|
11- 3 nümrə. 4 nümrə. 5 nümrə. 6 nümrə.: bunların hamısı 20-inci illərin ikinci yarısında Bakıda meydana çıxan rəqs melodiyalarıdır. Bu rəqslər, xususən "5 nümrə" və "6 nümrə" indi də məşhurdur. "3 nümrə" və "5 nümrə" kimi aram templi, həzin rəqsləri yalnız qadınlar oynayırlar. "4 nümrə" və "6 nümrə" isə nisbətən cəld templi, həm kişilərin, həm də qadınların oynadıqları səlis rəqslərdir. |
|
11- Ouch noumra. dourd noumra. besh noumra. alti noumra. [no.3. no.4. no.5. no.6.]: All of them are melody of dances which are appeared in the second half of 1920 decade in |
|
11- اوچ نومره. دورد نومره. بش نومره. آلتی نومره.: همه اینها ملودیهای رقص هستند که در نیمه دوم سالهای 1920 در باکو پا به عرصه ظهور نهاده است. این رقصها بخصوص "بش نومره" و "آلتی نومره" هنوز هم مشهورند. رقصهای "اوچ نومره" و "بش نومره" را که تمپو آهسته و ملودی حزین دارند خانمها اجرا میکنند. "دورد نومره" و "آلتی نومره" نیز تمپو نسبتا سریعی دارند و رقصهای سلیسی است که هم توسط مردان و هم توسط زنان رقصیده میشود. |
|
12- اوزون دره (Uzundərə) |
|
12- Uzundərə: olduqca cazibəli, zərif və lirik ifadəli rəqsdir. Onu təkcə Azərbaycanda deyil, həm də gürcustanda və Ermənistanda da ən sevimli rəqslərdən biri hesab edirlər. Qarabağda, Ağdamla Göytəpə kəndi arasında bir dərə var, adına "uzundərə" deyirlər. Bu rəqs məhz həmin dərəyə həsr olunub. |
|
12- Ouzoundara [long valley]: It is an extremely attractive, elegant and lyric dance. This dance with the exception of |
|
12- اوزون دره: رقصی است بینهایت جذاب، ظریف و لیریک. این رقص نه تنها در آذر بایجان بلکه در گرجستان و ارمنستان نیز از جمله رقصهای دوست داشتنی محسوب میشود. در قره باغ و بین آقدام و روستای گوی تپه دره ای وجود دارد که آنرا "اوزون دره" مینامند. این رقص صرقا منحصر به این دره میباشد. |
|
13- اون دورد نومره (On dörd nümrə) |
|
13- On dörd nümrə: Rəqsin sıra nümrəsidir. Onu kişilər və qadınlar oynayırlar. Rəqs mulayim, aram tempdə, həzin tərzdə gedir. |
|
13- On dord noumra [no. 14]: Reason of this christening is its range number. This dance is performed by men and women. Dance is performed mild, slowly and in month state. |
|
13- اون دورد نومره: این نام گذاری (شماره 14) به دلیل شماره ردیف رقص است. این رقص توسط مردان و زنان اجرا میشود. رقص ملایم، با سرعت آرام و به نحو حزین اجرا میشود. |
|
14- ایکی آروادلی (İki arvadlı) |
|
14- İki arvadlı: Bu məzəli rəqs Şəki rayonunda qaradağlı kəndində yaradılmışdır. Kişilərin ifa etdikləri bu rəqs məzəli xarakter daşımış və satirik planda oynanılarmış. |
|
14- Iki arvadli [man who have two women]: This comic dance is created in Karadagli village in Shaki area. It is performed by men. |
|
14- ایکی آروادلی: این رقص کمیک در منطقه شکی و در روستای قاراداغلی آفریده شده است. توسط آقایان اجرا میشود. |
|
15- بریلیانت (Birilyant) |
|
15- Birilyant: bu rəqsin iki variyantı var. Biri 1920-22 inci illərdə Bakıda yaranıb. Tempi cəlddir, melodiyası son dərəcə oynaqdır. Kişilər tərəfindən ifa olunur. Digər variyant yalnız qadın ifasi üçündür. Melodiyası incədir, ahənqdar səslənir. tempi aramdır. |
|
15- Birilyant [Brilliant]: This dance has two different kinds. One of them is created in |
|
15- بریلیانت: آین رقص دو نوع متفاوت دارد. اولی در سالهای 1920 الی 1922 در باکو آفریده شده، تمپو آن سریع بوده و ملودی آن بی اندازه پر شور است. توسط مردان اجرا میشود. نوع دیگر آن فقط برای اجرای خانمها است. ملودی آن ظریف و آهنگداراجرا میشود. سرعت آن آرام است. |
|
16- بنووشه (Bənüvşə) |
|
16- Bənövşə: olduqca zərif rəqsdir. Rəqs əsasən qadınlar tərəfindən həm aram, həm də cəld tempdə ifa olunur. 1910 inci ildə yaranmışdır. |
|
16- Banovshe [violet flower]: It is a very elegant dance. In origin this dance is performed by women in two different forms: slow and fast. It is created in 1910. |
|
16- بنووشه: رقصی است بسیار ظریف. این رقص در اصل توسط خانمها هم بصورت آرام و هم با سرعت تند اجرا میشود. در سال 1910 آفریده شده است. |
|
17- پهلوانی (Pəhləvanı) |
|
17- Pəhləvanı: Gənc pəhləvanlara həsr olunmuş qədim rəsdir. O, Şəki rayonunun dağlarında meydana çıxmış və Abillah Cəfərov tərəfindən işlənilmişdir. Olduqca cəld hərəkətli, son dərəcə dinamik rəqsdir. Pəhlivanlar burada öz gücünü göstərməkdən daha çox, məharətini, gəncliyə xas olan qoçaqlığını numayiş etdirməyə çalışırlar. Respublikanın bir çox rayonlarında ifa olunur. |
|
17- Pahlavani [heroic]: It is an old dance which is special for young heroics. This dance is produced in the mountains of Shaki area. Its composer was Abillah Jafarof. It is a dance with very fast movements and extremely dynamic. In this dance the skill and agility of youth is shown more than the power of heroic. It is performed in most areas in |
|
17- پهلوانی: رقصی قدیمی است که مختص پهلوانان جوان است. این رقص در کوههای منطقه شکی پا به عرصه گذاشته و آهنگساز آن آبیلله جعفراوف بود. رقصی است با حرکات بسیار سریع و بینهایت دینامیک. پهلوانان در این رقص بیش از اینکه قدرت خود را به نمایش بگذارند بیشتر مهارت و چابکی جوانی در معرض دید قرار میدهند. این رقص در بیشتر مناطق آذربایجان اجرا میشود. |
|
18- تامارا (Tamara) |
|
18- Tamara: təqribən 1916-1917-nci illərdə Bakıda yaranıb. Rəqsə bu ad toylarda Azərbaycan rəqslərini ifa edən məşhur Calyanlı rəqqasə Tamaranın şərəfinə verilmişdir. Olduqca cazibədar, lirik rəqsdir, əsasən qadınlar tərəfindən, çox hallarda həm də kişilər tərəfindən aram tempdə ifa olunur. Rəqs muğam oxunması ilə başlanır. |
|
18- Tamara [a name]: It is almost created in the years 1916-1917 in |
|
18- تامارا: تقریبا در سالهای 1917-1916در باکو آفریده شده است. نام گذاری این رقص به افتخار هنرمند مشهور اهل سلیان و ایفاگر رقصهای آذربایجان در عروسیها، خانم تامارا بوده است. این رقص بسیار جذاب و لیریک بوده و در اصل توسط خانمها و در بسیاری از مواقع توسط خانمها و آقایان با تمپو آرام اجرا میشود. رقص با آواز موسیقی مقامی آغاز میشود. |
|
19- توی رقصی (Toy rəqsi) |
|
19- Toy rəqsi: Naxcivanda oynanılan qədim, ənənəvi rəqsdir. Bəy və gəlinin cavan qohumları bu rəqsi gəlini aparan faytonun qabağında oynayardılar. Rəqs "yallı" tiplidir, yan-yana addımlı cəld rəqsdir. Oynayanlardan çoxunun əlində yanar məşəl olardı. |
|
19- Toy ragsi [wedding dance]: It is an old and traditional dance in Nakhjavan. Young relatives of bride and bridegroom perform this dance equivalent amount of bride's carriage. This dance is like Yalli dance. They take steps quickly to one direction and most of them carry a burning torch. |
|
19- توی رقصی: رقص قدیمی، سنتی است که در نخجوان رقصیده میشود. اقوام جوان عروس و داماد این رقص را در مقابل درشکه ای که عروس را میبرد میرقصیدند. رقص شبیه "یاللی" است، قدمها به سرعت به یکسو برداشته میشود. در دست بیشتر کسانی که میرقصیدند مشعل سوزان بود. |
|
20- توراجی (Turacı) |
|
20- Turacı: gözəl dağ quşuna həsr edilmiş qədim, təqribən 19 uncu əsrin əvvəllərində aid olan rəqsdir. Azərbaycanın hər yerində geniş yayılmışdır. Həzin, qəlboxşayan musiqisi var. Rəqs bir növ turacın uçuşunu xatırladır. Rəqqasənin hər bir hərəkəti quşun uşuçunu, havada süzməsini xatırladır. |
|
20- Touraji [francolin]: It is an old dance which is almost created at the beginning of nineteenth century. It is allocated to francolin which is a beautiful bird of prey in hilly. It has a doleful and agreeable music. This dance shows flight special manner of francolin. All of dancer's movements is remindful of francolin's flight and its strut in the sky. |
|
20- توراجی |